Een freesmachine bestaat uit een motor en een freeskop die ronddraait. Het werkstuk blijft meestal op zijn plek terwijl de frees beweegt. Bij sommige machines gebeurt dat handmatig, maar steeds vaker gaat het om computergestuurde machines. Dat noemt men cnc frezen. CNC staat voor Computer Numeric Control. Daarbij voert de machine vooraf ingestelde bewegingen uit, waardoor nauwkeurig gewerkt kan worden.
Binnen de bouw wordt cnc frezen gebruikt voor onderdelen die precies moeten passen. Bijvoorbeeld bij prefab bouwdelen, metalen constructies of houten interieuronderdelen. De machine kan meerdere richtingen tegelijk bewegen, waardoor ook complexe vormen mogelijk zijn. Dat maakt cnc frezen geschikt voor seriewerk, maar ook voor maatwerk.
Een hout frees wordt veel gebruikt tijdens afbouw en interieurwerk. Met hout frezen kunnen sleuven, verbindingen en decoratieve randen worden gemaakt. Ook het infrezen van scharnieren, kabelgoten of ventilatieopeningen komt regelmatig voor. Bij houten kozijnen, trappen en meubels wordt vaak gewerkt met verschillende soorten frezen. Denk aan groeffrezen, profielfrezen en afkantfrezen.
Bij hout frezen speelt de richting van het frezen een rol. Vaak wordt tegen de draairichting in gewerkt, zodat de frees meer grip houdt op het materiaal. Ook de diepte van de freesgang is belangrijk. Wie te diep in één keer freest, vergroot de kans op beschadigingen of verbrande plekken in het hout. Daarom wordt diepte meestal in meerdere stappen opgebouwd.
Een freesmachine voor hout kan compact zijn voor kleinere werkzaamheden, maar er bestaan ook grote stationaire machines voor productieomgevingen. In werkplaatsen zie je daarnaast steeds vaker cnc freesmachines voor houten plaatmateriaal en prefab onderdelen.
Metaal frezen vraagt om een andere aanpak dan hout frezen. Metaal is harder en veroorzaakt meer warmte tijdens de bewerking. Daarom worden vaak hardmetalen frezen gebruikt en wordt soms gekoeld tijdens het werk. Bij metaal frezen draait alles om nauwkeurigheid en maatvoering.
Een metaal frees wordt gebruikt voor het maken van sleuven, gaten, uitsparingen en complexe vormen. Vooral in staalconstructies en machineonderdelen speelt deze techniek een grote rol. Moderne cnc freesmachines kunnen tot op de millimeter nauwkeurig werken. Daardoor sluiten onderdelen goed op elkaar aan en ontstaat minder nabewerking.
Binnen de bouwsector zie je metaal frezen terug bij bevestigingsdelen, stalen verbindingen en technische installaties. Ook aluminium onderdelen worden regelmatig gefreesd, bijvoorbeeld voor gevelsystemen of kozijnconstructies.
Er bestaan veel soorten frezen en iedere frees heeft een eigen toepassing. Een vingerfrees wordt gebruikt voor sleuven en uitsparingen, terwijl profielfrezen juist bedoeld zijn voor afgewerkte randen. Voor hout en kunststof worden vaak HSS-frezen gebruikt. Bij metaal kiest men vaker voor hardmetaal vanwege de hogere slijtvastheid.
De keuze voor een freesmachine hangt af van het materiaal en het soort werk. Voor kleine klussen kan een handfrees voldoende zijn. In productieomgevingen wordt vaker gewerkt met grotere cnc machines die automatisch meerdere bewerkingen uitvoeren.
Frezen wordt op veel manieren toegepast binnen nieuwbouw en renovatie. Van sleuven in betonwanden tot nauwkeurig hout frezen voor maatwerkinterieurs. Ook metaal frezen blijft belangrijk voor constructieve onderdelen en technische toepassingen. Door de ontwikkeling van cnc frezen zijn bewerkingen nauwkeuriger geworden en kunnen onderdelen sneller geproduceerd worden. Dat zie je terug in werkplaatsen, fabrieken en op de bouwplaats zelf.
Terug naar Bouwnieuws